Το Νοέμβριο του 2008, ο Σάτοσι Νακαμότο δημοσίευσε τις λεπτομέρειες λειτουργίας ενός νέου συστήματος ψηφιακού χρήματος. Το περιέγραψε ως «ένα σύστημα για ηλεκτρονικές συναλλαγές που δεν στηρίζεται στην εμπιστοσύνη». Ένα χρόνο αργότερα, δημοσιεύτηκε ο ανοιχτός κώδικας προγράμματος και… εγένετο Bitcoin.

Για αρκετό καιρό, η αξία της κάθε μονάδας Bitcoin ήταν κοντά στο μηδέν. Που βρίσκεται τώρα; Μόνο… λίγο κάτω από τα 5.000 δολάρια και με ένα market cap αξίας 75 δις. δολαρίων. Φανταστείτε το market cap σαν μια πηγή περιορισμένης ποσότητας πόρων, όπως πολύτιμα μέταλλα. Αντίστοιχα με τον χρυσό, ο αριθμός των Bitcoin που μπορούν ποτέ να «εξορυχθούν» είναι προκαθορισμένος. Όμως όσο περισσότεροι εισέρχονται στην αγορά, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται η τιμή του, προκειμένου να εξισορροπηθεί ο πληθωρισμός, εφόσον υπάρχει ζήτηση.

Και η ζήτηση προς το παρόν αυξάνεται εκθετικά. Ο καθένας μπορεί να προμηθευθεί Bitcoin, με κάθε πιθανό μέσο. Για πρώτη φορά γίνεται να στείλει κάποιος χρήματα απευθείας στον παραλήπτη χωρίς ενδιάμεσους, όπως τράπεζες. Επίσης, σε αντίθεση με τις πιστωτικές κάρτες, τα bitcoins αποστέλλονται, δεν «τραβιούνται» από κάποιον λογαριασμό, με αποτέλεσμα ο πελάτης να παραμένει ασφαλής από την κλοπή των στοιχείων του.

Παράλληλα δεν υπάρχει κάποια κεντρική εποπτική αρχή, παρά μόνο ένα «ανοικτό» δίκτυο, το οποίο φροντίζει για τη διατήρηση ενός "λογιστικού βιβλίου", του λεγόμενου Blockchain, όπου καταχωρούνται όλες οι συναλλαγές όπως και οι ιδιοκτησίες νομισματικών μονάδων. Οι δυνατότητες της επαναστατικής αυτής τεχνολογίας έχουν τη δυναμική να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργεί το χρήμα, όπως έκανε το Internet στις αρχές του ’90. Καταργεί σύνορα και εθνικότητες, δίνοντας στο άτομο περισσότερους τρόπους να προστατευθεί από τον «εξαναγκασμό» των κυβερνήσεων.

Αυτός είναι κι ο λόγος που τα κρυπτονομίσματα βρίσκουν ιδιαίτερη απήχηση στο ρεύμα του «αναρχοκαπιταλισμού», που αρνείται μεν την ύπαρξη του κράτους, ως αυτόνομου μηχανισμού εξουσίας επί της κοινωνίας, αλλά δέχεται την ύπαρξη του συστήματος της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς και του κινήτρου του χρηματικού κέρδους, ως μοχλού της ανθρώπινης δραστηριότητας. Παράδειγμα αποτελούν οι λεγόμενοι ancap της Silicon Valley, οι οποίοι οραματίζονται τη δημιουργία ενός νέου Uber ή Airbnb (μετά το ισχυρό «εμπάργκο» των κυβερνήσεων), όπου μέσω των ICOs (Αρχικές Προσφορές Νομισμάτων) τα έσοδα θα μοιράζονται ισόποσα ανάμεσα στους χρήστες και τους ιδρυτές ή θα χρησιμοποιούνται για την μείωση των τιμών. Οι ICOs αποτελούν τη νέα "τρέλα" στο οικοσύστημα των ψηφιακών νομισμάτων, η οποία επιτρέπει σε νεοφυείς επιχειρήσεις να αντλήσουν κεφάλαια χωρίς την εμπλοκή τραπεζών και εταιρειών venture capital.

Ζούμε σε μια εποχή που η εμπιστοσύνη του κόσμου στις τράπεζες φθίνει, με τις μνήμες της μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης να είναι νωπές. Την ίδια στιγμή, οι οικονομίες είναι εξαιρετικά ασταθείς (Τραμπ-Κιμ, τρομοκρατία, εκλογές σε Ευρώπη), με αποτέλεσμα οι επενδυτές να στρέφονται σε εναλλακτικά και «ασφαλή» καταφύγια, όπως ο χρυσός.

Ωστόσο η μόδα πλέον «προστάζει» Ίντερνετ, ταχύτητα, αμεσότητα, απλοποίηση/ψηφιοποίηση των συναλλαγών. Οδεύουμε προς μια ψηφιακή οικονομία με ελαχιστοποίηση/κατάργηση των μετρητών (βλέπε POS). Μέσα σε αυτό το κλίμα, τα κρυπτονομίσματα φαντάζουν ως ιδανική επιλογή, ενώ συνάμα αποτελούν «προϊόν» της νέας γενιάς επενδυτών, οι οποίοι κατά κάποιο τρόπο κάνουν τη δική τους επανάσταση μέσω αυτού. Και μπορεί η γενιά των millenials (δηλαδή όσων είναι 25-35) να μην κάνει ακόμη «κουμάντο» στις αγορές, ωστόσο αυτό είναι μονάχα θέμα χρόνου.

Ακόμη και αν το Bitcoin αποτύχει, η τεχνολογία του θα συνεχίσει να εξελίσσεται, βάζοντάς μας σταδιακά στην εποχή των κρυπτονομισμάτων – στην εποχή που οι κεντρικές τράπεζες θα έχουν ξανά ανταγωνισμό και οι κυβερνήσεις θα είναι μάλλον αδύναμες για να τον σταματήσουν ολοκληρωτικά. Το ενδεχόμενο οι τελευταίες να μπλοκάρουν την εξάπλωση των κρυπτονομισμάτων «αυτοεξουδετερώνεται», καθώς πρόκειται για μια win-win κατάσταση που αποφέρει κέρδος, και το κέρδος… αρέσει. Το σενάριο όπου θα πληρώνεις π.χ. το τραπεζάκι από τα ΙΚΕΑ με 1 Ethereum ή 0,01 Bitcoin, φαντάζει πλέον όχι και τόσο εξωπραγματικό.

Ουκ ολίγοι ήταν εκείνοι άλλωστε που διαψεύσθηκαν πλήρως, όσον αφορά τις εκτιμήσεις τους για την πορεία του Bitcoin. Η άνοδός του δεν αποτελεί «φούσκα», αλλά γεγονός. Τα κρυπτονομίσματα είναι απλώς ένα παρακλάδι του «δέντρου» της εξέλιξης των νομισμάτων και κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει, παρά μόνο να προσαρμοστεί. Το «τρένο» έχει ήδη αναχωρήσει, επομένως το ερώτημα είναι αν θα μείνουμε θεατές ή αν θα το προλάβουμε στον επόμενο σταθμό. Την ερχόμενη εβδομάδα θα αναλύσουμε τις δυνατότητες και προοπτικές του Litecoin, ενός πολλά υποσχόμενου κρυπτονομίσματος το οποίο για αρκετούς ίσως αποτελέσει το νέο Bitcoin.

*Από την εφημερίδα "Κυριακάτικη Ελευθερία του Τύπου"